آموزش گام‌به‌گاممدیریت اسناد و بایگانی
پیوند داخلی و ارجاع معکوس (Backlink) در ویکی دانش با [[عنوان]]
پیوند داخلی ویکی با نوشتن عنوان مقاله بین دو کروشه ساخته میشود و ارجاع معکوس نشان می‌دهد کدام مقاله‌ها به مقاله فعلی پیوند دادهاند. این آموزش تفاوت این دو، شش گام افزودن پیوند در ویکی دانش آریا آی‌تی، قواعد پیوندسازی خوب، روش پیدا کردن و درمان مقاله‌های یتیم، ترکیب درخت و شبکه و یک سناریوی نمونه را توضیح می‌دهد.
خلاصه در چند نکته
- پیوند داخلی با نوشتن [[عنوان]] مقاله مقصد ساخته میشود.
- ارجاع معکوس خودکار نشان می‌دهد چه مقالههایی به این مقاله پیوند دادهاند.
- هر مقاله حداقل دو تا سه پیوند خروجی و یک ارجاع معکوس داشته باشد.
- مقاله‌های یتیم را ماهانه پیدا و به شبکه وصل کنید.
- مقاله والد برای درخت و پیوند داخلی برای شبکه دانش است.
فهرست مطالب
ارزش یک ویکی دانش به تعداد مقاله‌هایش نیست؛ به ارتباط بین مقاله‌ها است. مقالهای که درباره «فرایند خرید» نوشته شده، وقتی واقعاً مفید است که خواننده با یک کلیک به «فرم درخواست خرید»، «ماتریس اختیارات مالی» و «ارزیابی تأمین‌کننده» برسد. بدون این پیوندها، ویکی به مجموعه‌ای از صفحه‌های جدا از هم تبدیل میشود که هر کدام باید جداگانه جستجو شوند.
در ویکی دانش آریا آی‌تی دو ابزار برای ساختن این شبکه وجود دارد: پیوند داخلی با نوشتن عنوان مقاله بین دو کروشه به شکل [[عنوان]]، و ارجاع معکوس (Backlink) که نشان می‌دهد کدام مقاله‌ها به مقاله فعلی پیوند دادهاند. در این آموزش هر دو را قدم‌به‌قدم یاد می‌گیرید و می‌بینید چطور با آن‌ها یک شبکه دانش منظم بسازید.
پیوند داخلی ویکی چیست؟
پیوند داخلی ویکی، ارجاع از یک مقاله دانش به مقاله دانش دیگر در همان ویکی است. به‌جای کپی کردن آدرس صفحه، کافی است عنوان مقاله مقصد را بین دو کروشه بنویسید:
[[فرایند خرید]]به مقالهای با عنوان «فرایند خرید» پیوند می‌دهد؛- اگر عنوان مقاله تغییر کند یا مقاله جابه‌جا شود، نیازی به اصلاح دستی آدرس‌ها نیست، چون پیوند بر اساس مقاله ساخته شده است؛
- خواننده با کلیک روی عنوان، مستقیم به مقاله مقصد می‌رود.
ارجاع معکوس (Backlink) چیست؟
ارجاع معکوس فهرستی است که در هر مقاله نشان می‌دهد کدام مقاله‌های دیگر به این مقاله پیوند دادهاند. اگر مقاله «ماتریس اختیارات مالی» را باز کنید و در بخش ارجاع‌های معکوس «فرایند خرید» و «فرایند تأیید پرداخت» را ببینید، می‌فهمید این مقاله در چه زمینه‌هایی استفاده میشود.
| ویژگی | پیوند داخلی | ارجاع معکوس |
|---|---|---|
| جهت | از این مقاله به مقاله دیگر | از مقاله‌های دیگر به این مقاله |
| چه کسی میسازد | نویسنده با [[عنوان]] |
خودکار توسط سامانه |
| کاربرد اصلی | هدایت خواننده به دانش مرتبط | کشف زمینه و وابستگی‌ها |
| نشانه مشکل | مقاله بدون پیوند خروجی | مقاله بدون هیچ ارجاع معکوس (یتیم) |
جمع‌بندی یک‌جمله‌ای: پیوند داخلی را شما می‌سازید، ارجاع معکوس را سامانه نشان می‌دهد، و این دو با هم ویکی را به یک شبکه دانش تبدیل می‌کنند.
آموزش افزودن پیوند داخلی با [[عنوان]] قدم‌به‌قدم
گام ۱: باز کردن مقاله در ویکی دانش
از سایدبار، گروه «دانش و اسناد» را باز کنید و وارد ویکی دانش شوید. مقالهای را که می‌خواهید در آن پیوند بگذارید باز کرده و حالت ویرایش را انتخاب کنید.
گام ۲: پیدا کردن جای مناسب پیوند
پیوند را جایی بگذارید که خواننده طبیعتاً به اطلاعات بیشتر نیاز پیدا میکند؛ مثلاً وقتی در متن به «فرم درخواست خرید» اشاره می‌کنید، همان‌جا پیوند بدهید، نه در انتهای مقاله.
گام ۳: نوشتن عنوان مقاله بین دو کروشه
عنوان دقیق مقاله مقصد را به شکل [[فرم درخواست خرید]] بنویسید. دقت کنید عنوان دقیقاً با عنوان مقاله مقصد یکسان باشد.
گام ۴: ذخیره و آزمایش پیوند
مقاله را ذخیره کنید و روی پیوند بزنید تا مطمئن شوید به مقاله درست می‌رود.
گام ۵: بررسی ارجاع معکوس در مقاله مقصد
مقاله مقصد را باز کنید. حالا در بخش ارجاع‌های معکوس، نام مقالهای که از آن پیوند داده‌اید دیده میشود.
گام ۶: تکمیل شبکه
در مقاله مقصد هم بررسی کنید آیا پیوند برگشتی منطقی وجود دارد یا نه. همه پیوندها لازم نیست دوطرفه باشند، اما مقاله‌های هم‌خانواده معمولاً به هم پیوند می‌دهند.
قواعد پیوندسازی خوب در ویکی دانش
پیوند زیاد به اندازه پیوند کم مشکل‌ساز است. این قواعد کمک می‌کنند تعادل را حفظ کنید:
- هر مقاله حداقل دو تا سه پیوند خروجی به مقاله‌های مرتبط داشته باشد؛
- هر مقاله حداقل یک ارجاع معکوس داشته باشد تا یتیم نماند؛
- یک مقصد را فقط یک بار در هر مقاله پیوند دهید، معمولاً در اولین اشاره؛
- از عبارت‌های مبهم مثل «اینجا» پرهیز کنید؛ عنوان مقاله خودش توضیح‌دهنده است؛
- به مقاله‌های کهنه یا آرشیوشده پیوند ندهید مگر عمداً؛
- مقاله‌های محوری (هاب) بسازید که به همه مقاله‌های یک موضوع پیوند می‌دهند.
مقاله‌های یتیم: چطور پیدا و درمانشان کنیم؟
مقاله یتیم مقالهای است که هیچ مقاله دیگری به آن پیوند نداده است. چنین مقالهای فقط از طریق جستجو پیدا میشود و بسیاری از کارکنان هرگز به آن نمی‌رسند. برای درمان:
- هر ماه مقالههایی را که بخش ارجاع معکوس آن‌ها خالی است فهرست کنید؛
- برای هر کدام، دو مقاله مرتبط پیدا کنید و از آن‌ها پیوند بدهید؛
- اگر مقالهای هیچ ارتباط منطقی با بقیه ندارد، شاید باید در مقاله دیگری ادغام شود؛
- مقاله‌های هاب هر موضوع را به‌روز نگه دارید تا مقاله‌های جدید فوراً به شبکه وصل شوند.
ساختار شبکه دانش: درخت و شبکه با هم
ویکی دانش آریا آی‌تی دو نوع ارتباط را هم‌زمان پشتیبانی میکند:
| نوع ارتباط | ابزار | کاربرد |
|---|---|---|
| سلسله‌مراتبی (درخت) | مقاله والد | دسته‌بندی موضوعی، مثل «مالی ← خرید ← فرم‌ها» |
| افقی (شبکه) | پیوند داخلی [[عنوان]] |
ارتباط بین موضوعات مختلف، مثل خرید و ارزیابی تأمین‌کننده |
| معکوس | ارجاع معکوس | کشف اینکه یک مقاله کجاها استفاده میشود |
درخت به خواننده می‌گوید «کجای ویکی هستم» و شبکه می‌گوید «به چه چیزهای دیگری مربوط است». ترکیب درست این دو این است که هر مقاله دقیقاً یک والد داشته باشد، اما هر تعداد پیوند افقی که منطقی است. مثلاً مقاله «فرم درخواست خرید» زیر والد «فرایند خرید» قرار می‌گیرد، اما می‌تواند به «ماتریس اختیارات مالی» در شاخه مالی هم پیوند بدهد. به این ترتیب، دسته‌بندی ساده می‌ماند و ارتباط‌های واقعی کار هم از دست نمی‌رود.
پیوند داخلی ویکی یا پیوند به سند بایگانی؟
گاهی نویسنده نمی‌داند باید به مقاله ویکی پیوند بدهد یا به سند رسمی در بایگانی. قاعده ساده این است: اگر خواننده به توضیح و راهنما نیاز دارد، به مقاله ویکی پیوند بدهید؛ اگر به نسخه رسمی و مصوب نیاز دارد (مثل آیین‌نامه امضاشده یا فرم مصوب)، به سند بایگانی ارجاع دهید. بهترین حالت این است که مقاله ویکی توضیح دهد و در انتها به سند رسمی ارجاع دهد. برای ساختار پوشه‌های بایگانی، ساختار پوشه‌بندی و نام‌گذاری اسناد را ببینید.
سناریوی نمونه: شبکه دانش واحد خرید
کارشناس خرید یک شرکت تولیدی پنج مقاله در ویکی نوشته است: «فرایند خرید»، «فرم درخواست خرید»، «ارزیابی تأمین‌کننده»، «ماتریس اختیارات مالی» و «پرسش‌های پرتکرار خرید». در ابتدا هیچ‌کدام به هم پیوند نداشتند و کارکنان فقط مقاله اول را پیدا می‌کردند. او در مقاله «فرایند خرید» به سه مقاله دیگر با [[عنوان]] پیوند داد، در «پرسش‌های پرتکرار» به همه پیوند داد و مقاله «فرایند خرید» را به‌عنوان هاب موضوع معرفی کرد. یک ماه بعد، ارجاع‌های معکوس نشان داد که «ماتریس اختیارات مالی» از سه مقاله دیگر هم پیوند گرفته و پراستفاده‌ترین مقاله واحد شده است؛ پس همان مقاله اولویت بازبینی گرفت. برای آشنایی با این فرایندها، فرایند ارزیابی و تأیید تأمین‌کنندگان و دیجیتال‌سازی فرم درخواست خرید و مرخصی را ببینید.
اشتباهات رایج در پیوندسازی ویکی
- نوشتن عنوان نادرست بین کروشه‌ها که پیوند را به مقصد اشتباه می‌برد؛
- پیوند دادن همه کلمات که متن را شلوغ و ناخوانا میکند؛
- پیوند ندادن مقاله‌های جدید که از همان روز اول یتیم می‌شوند؛
- نادیده گرفتن ارجاع معکوس که بهترین ابزار کشف مقاله‌های مهم است؛
- کپی کردن متن به‌جای پیوند دادن که چند نسخه متناقض از یک دانش میسازد.
ویکی دانش در پلن‌های آریا آی‌تی در دسترس است؛ امکانات هر پلن را در صفحه تعرفه ببینید.
پرسش‌های متداول
پیوند داخلی ویکی را چطور بسازم؟
عنوان دقیق مقاله مقصد را بین دو کروشه بنویسید، مثل [[فرایند خرید]].
ارجاع معکوس چیست؟
فهرستی خودکار از مقالههایی که به مقاله فعلی پیوند دادهاند.
مقاله یتیم یعنی چه؟
مقالهای که هیچ مقاله دیگری به آن پیوند نداده و فقط با جستجو پیدا میشود.
هر مقاله چند پیوند داخلی داشته باشد؟
معمولاً دو تا پنج پیوند خروجی منطقی کافی است؛ پیوند دادن همه کلمات متن را شلوغ میکند.
تفاوت مقاله والد و پیوند داخلی چیست؟
مقاله والد جایگاه مقاله در درخت موضوعی را تعیین میکند؛ پیوند داخلی ارتباط افقی بین موضوعات را میسازد.
جمع‌بندی
پیوند داخلی با [[عنوان]] و ارجاع معکوس، ویکی دانش را از مجموعه‌ای از صفحه‌های جدا به یک شبکه دانش زنده تبدیل می‌کنند. با چند پیوند خروجی منطقی در هر مقاله، بررسی ماهانه مقاله‌های یتیم و ساختن مقاله‌های هاب برای هر موضوع، کارکنان دانش مرتبط را بدون جستجوی دوباره پیدا می‌کنند و مسئولان ویکی هم با نگاه به ارجاع‌های معکوس می‌فهمند کدام مقاله‌ها مهم‌ترند و باید زودتر به‌روز شوند.
مراحل انجام کار
باز کردن مقاله
در ویکی دانش مقاله را در حالت ویرایش باز کنید.
انتخاب جای پیوند
پیوند را در اولین اشاره طبیعی به موضوع بگذارید.
نوشتن [[عنوان]]
عنوان دقیق مقاله مقصد را بین دو کروشه بنویسید.
ذخیره و آزمایش
مقاله را ذخیره و پیوند را امتحان کنید.
بررسی ارجاع معکوس
در مقاله مقصد ارجاع معکوس را ببینید.
تکمیل شبکه
در صورت نیاز پیوند برگشتی منطقی اضافه کنید.
پرسش‌های متداول
پیوند داخلی ویکی را چطور بسازم؟
+
عنوان دقیق مقاله مقصد را بین دو کروشه بنویسید، مثل [[فرایند خرید]].
ارجاع معکوس چیست؟
+
فهرستی خودکار از مقالههایی که به مقاله فعلی پیوند دادهاند.
مقاله یتیم یعنی چه؟
+
مقالهای که هیچ مقاله دیگری به آن پیوند نداده و فقط با جستجو پیدا میشود.
هر مقاله چند پیوند داخلی داشته باشد؟
+
معمولاً دو تا پنج پیوند خروجی منطقی کافی است؛ پیوند دادن همه کلمات متن را شلوغ میکند.
تفاوت مقاله والد و پیوند داخلی چیست؟
+
مقاله والد جایگاه مقاله در درخت موضوعی را تعیین میکند؛ پیوند داخلی ارتباط افقی بین موضوعات را میسازد.
